Sociaal ondernemen: Het project ‘Sempe Sempe’ in negeri Ouw, Saparua

Stichting ‘Vrienden van Ouw’ (VvO) houdt zich in Nederland sinds 2008 actief bezig met de ondersteuning van negeri Ouw op het eiland Saparua – vooral op het terrein van duurzame ontwikkeling. Zo heeft zij een aantal projecten in Ouw gefaciliteerd, onder meer op het gebied van visserij (het Freezerproject) en volksgezondheid (PusKesDes).

Nu richt de organisatie voor duurzame ontwikkeling in Ouw haar pijlen – naast de versterking van de basisgezondheidszorg – op ondersteuning van de economische ontwikkeling in Ouw, geënt op sociaal ondernemen. Met deze keuze haakt VvO in op initiatieven van een groep vrouwen in negeri Ouw, die zich in coöperatief verband bezighoudt met de productie en verkoop van sempe sempe (aardewerk). In het project ‘Sempe Sempe’ wil VvO samen met deze groep vrouwen onderzoeken, welke aanpak het meest efficiënt en effectief werkt om de sociaal-economische positie van de coöperatie te versterken én het alom bekende aardewerk weer op de kaart te zetten.

Coöperatie ‘Mampa’

Negeri Ouw staat al eeuwenlang bekend om de vervaardiging van Sempe Sempe (aardewerk). Dit dorp beschikt over zand- en kleigronden van voortreffelijke kwaliteit die uitermate geschikt zijn voor dit product. Geholpen door hun mannen, produceren de vrouwen gebruiksartikelen zoals schalen, borden, schotels, potten en waterkruiken. Deze producten worden op plaatselijke markten verkocht.

Door de komst van moderne gebruiksvoorwerpen van plastic is de productie van sempe sempe steeds verder in het slop geraakt. Dit neemt niet weg dat voor bepaalde artikelen zoals sempe sempe nog steeds een markt is op de Molukken. Voor vergroting van de afzetmogelijkheden gelden kwaliteit en prijsvorming als belangrijk aandachtspunt. Om die reden vormt innovatie een essentieel onderdeel van het project.

Zoals gezegd, is het project ‘Sempe Sempe’ tot stand gekomen op initiatief van een groep vrouwen uit negeri Ouw. Deze vrouwen hebben zich verenigd in een coöperatie ‘Mampa’. Uit een eerste schouw blijkt dat de economische activiteiten rond de productie en verkoop van aardewerk weinig inkomsten opleveren.

Het verbinden van de sempe sempe-productie en -verkoop met sociaal ondernemen kan hier uitkomst bieden. Hiervoor is in eerste instantie een investering nodig in de herinrichting van de coöperatie als een organisatievorm, waarin alle betrokken vrouwen zich kunnen vinden. Het vertrekpunt is versterking van de samenwerking tussen de vrouwen binnen de coöperatie. Een cruciale voorwaarde hierbij is dat de vrouwen op democratische wijze hun eigen bestuur kiezen.

De volgende stap is de uitvoering van een self-assessment. Hierbij wordt uitgegaan van de wensen, mogelijkheden en krachten van de vrouwen zelf. In het self-assessment worden de huidige sociaal-maatschappelijke en economische mogelijkheden alsook de knelpunten in de gehele productie- en distributieketen van sempe sempe in kaart gebracht en omgezet in een actieplan dat door de vrouwen zelf wordt gedragen.

De koppeling met onderwijs

Een ander aandachtspunt is dat alleen oudere vrouwen zich momenteel bezighouden met de productie en verkoop van sempe sempe. In dit project wordt daarom ook prioriteit gegeven aan de overdracht van dit ambacht aan jongere vrouwen via het onderwijs. Voor de leerlingen van het basisonderwijs en de middelbare school alsook voor jonge vrouwen die zich verder willen bekwamen in het vervaardigen van aardewerk, zal een socialisatieprogramma worden uitgezet. Dit programma wordt gekoppeld aan een ‘training on the job’. Voor de langere termijn vorm en inhoud wordt gewerkt aan een lesprogramma sempe sempe als onderdeel van handvaardigheid. Dit curriculum is bedoeld voor leerlingen van het basisonderwijs en het middelbaar onderwijs in Ouw.

Voorwaarde voor de inbedding van sempe sempe in het onderwijs is, dat er een toekomstperspectief is. Eén van de belangrijkste risicofactoren in dit verband vormt het creëren van een afzetkanaal, dat voldoende inkomsten genereert. In dit kader zal dan ook het nodige moeten worden geïnvesteerd in productkwaliteit, innovatie en distributie. Hierbij is de verbetering van de productiemiddelen zoals draaitafels, mengmolen, gereedschappen en bakovens van essentieel belang. Voorts is het de bedoeling een centrale werkplaats in te richten, voorzien van de noodzakelijke hulpmiddelen.

De partners: Yayasan Tita Mae en Stichting Sunrise

De directe partner van Stichting Vrienden van Ouw voor de uitrol van het project ‘Sempe Sempe’ op de Molukken is Yayasan Tita Mae. De belangrijkste taak van de partnerorganisatie is het creëren van de voorwaarden voor de uitvoering van het project en het waarborgen van de continuïteit na de uitvoering van dit project.

In Nederland werkt Stichting Vrienden van Ouw samen met Stichting Sunrise. Beide organisaties behoren tot het Netwerk Kamboti van TitanE. Stichting ‘Vrienden van Ouw‘ en Stichting Sunrise zorgen voor de eigen bijdrage in de (match)funding.